معرفی وبلاگ تخصصی تاریخ شفاهی
با مدیریت غلامرضا آذری خاکستر
با توجه به نیاز روز افزون محققان و پژوهشگران عرصه تاریخ به تجربیات در حوزه تاریخ شفاهی بنابراین این وبلاگ کوشش می نماید تا با بیان خاطرات ، تجربیات و راهکارها موجب گستردگی این شیوه پژوهشی باشد.به طور یقین این وبلاگ بعنوان اولین وبلاگ تخصصی در زمینه تاریخ شفاهی گامی موثر در پژوهشهای تاریخی خواهد بود.
تاريخ شفاهي مقدمه اي است برتاريخ مكتوب ازآن جهت كه مورخ باصحنه سازان يك جريان تاريخي طرف است ،باافرادي كه دربطن يك حادثه بوده اند وشاهدان اصلي وقايع تاريخي اند. تاريخ شفاهي شناخته شده ترين برنامه ثبت اطلاعات محسوب مي شود.وبه طوركلي تكنيكي است براي جمع آوري اطلاعات كه ضمن آن تجهيزات ضبط وصوتي را[باهماهنگي]مورداستفاده قرار مي دهند تاگزاشهاي دقيق ازعقايدونظرات شاهدين يك ماجراياشركت كنندگان يك حادثه فراهم كنند.اهميت تاريخ شفاهي در تدوين تاريخنگاري معاصر ايران به آن جهت است كه منابع مكتوب پاسخگوي نياز پژوهشگران نيست.درمجموع اهميت تاريخ شفاهي به اين جهت است :
1-به واسطه اينكه افرادي كه درجريان يك حادثه بوده اندبه نقل رويدادهاوخاطرات مي پردازندلذاگفته هاي افرادهمسووتكميل كننده اسناد مي باشند .كه مي توان ازآن به عنوان منابع دست اول ياد كرد.
2-تا انتشاراسناد درمسائل مختلف بايد مدت زماني بگذرد ،بنابراين تاريخ شفاهي اين امكان رابه وجودمي آورد كه پژوهشگران قبل ازانتشاراسناد، اززبان شاهدان عيني وقايع اطلاعاتي كسب كنند.نكته قابل توجه در تاريخ شفاهي كسب اطلاعات بكرو جديد از مصاحبه شونده مي باشد. در اين شيوه محقق در انتظارآزاد شدن اسناد بايگانيها نمي ماند،با روي آوردن به تاريخ شفاهي اطلاعاتي را بدست مي آورد كه فراتر از نوشته هاي مكتوب مي باشد
3-درتاريخ شفاهي جذابيت خاصي وجوددارد،بدين نحوكه پژوهشگراين حيطه بامدارك ضبط شده ايكه دراختياردارد،حالات وطرزبيان مصاحبه شونده رانيزكه ازلحاظ روانشناسي مهم است درك مي كند.زيرا در طنين صداها و لحن گفتارها معاني گوناگوني از شخصيت افراد،ضعف و غضب،قاطعيت صلابت ،تمنا و التماس ،آرامش و اضطراب و برخي ديگر از صفات افراد نهفته است كه اينها را ديگر نمي توان به همراه كتاب مكتوب كرد .و فقط بايد شنيد بويژه آنكه صداها و گفتار و تسلط بر بيان يكي از راههاي باريك روانكاوي شخصيت ها است.
4-ويژگي اصلي تاريخ شفاهي عدم قضاوت وداوري است ،چراكه مخاطب ازكارهاي ارشادي خسته شده ومي خواهدخودش قضاوت راتحليل كندوتاريخ شفاهي اين امكان رادراختيار مخاطب قرارمي دهد.
5- تاريخ شفاهي به محقق كمك مي كند تا يك تصوير كم و بيش زنده از وقايع تاريخي كه بر تجربه مستقيم و غير مستقيم فردي مبتني است ارائه دهد
فعالیت پنج معاونت در چارت جدید وزارت علوم
نماینده وزیر علوم در امور دانشگاهها جزئیات چارت جدید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری که به تصویب معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری رسیده است را تشریح کرد.
دکتر سید محمد حسینی گفت: معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریاستجمهوری با ایجاد پنج معاونت در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موافقت کرد.
وی اضافه کرد: معاونت آموزشی، پژوهشی، فناوری، فرهنگی و مدیریت منابع انسانی پنج معاونت مورد تأیید ریاستجمهوری هستند که در وزارت علوم فعالیت خواهند کرد. بنا بر چارت جدید وزارت علوم دو معاونت جدید ایجاد میشود.
به گزارش مهر، نماینده وزیر علوم در امور دانشگاهها گفت: معاونت آموزشی وزارت علوم، همچون گذشته به فعالیت خود ادامه میدهد و تنها برخی وظایف معاونت دانشجویی سابق از قبیل وظایف اداره کل امور دانش آموختگان به معاونت آموزشی افزوده خواهد شد. در معاونت آموزشی دفتر گسترش و برنامه ریزی آموزشی به مرکز گسترش و برنامه ریزی آموزشی تبدیل شده است.
حسینی افزود: معاونت پژوهشی نیز با جداسازی معاونت فناوری به فعالیت خود ادامه میدهد. تنها اداره کل امور پژوهشی به مرکز سیاست گذاری و برنامه ریزی امور پژوهشی تبدیل شده است.
وی اضافه کرد : معاونت فناوری نیز که سرپرست آن از سوی وزیر علوم تعیین و منصوب شده است به عنوان معاونتی مستقل در چارت جدید وزارت علوم به تصویب رسیده است.
حسینی در مورد عاقبت معاونت دانشجویی وزارت علوم به مهر گفت: عنوان معاونت دانشجویی وزارت علوم از ساختار وزارت علوم حذف میشود. در چارت پیشنهادی وزارت علوم، مقرر بود سازمان امور دانشجویان ایجاد شود که این سازمان به تصویب مجلس نیاز دارد. امور دانشجویان به صورت غیرسازمانی و تنها به عنوان امور دانشجویان ایجاد خواهد شد.
وی اضافه کرد : دفاتر پشتیبانی و طرح و توسعه وزارت علوم نیز به صورت یک معاونت مستقل در یکدیگر ادغام شدهاند که این معاونت با نام معاونت مدیریت منابع انسانی فعالیت خواهد کرد.
حسینی گفت: دفاتر حقوقی و امور مجلس وزارت علوم نیز در چارت جدید وزارت علوم با عنوان امور حقوقی و مجلس فعالیت خواهند کرد.
وی در مورد جایگاه امور دانشجویان و امور حقوقی و مجلس وزارت علوم نیز گفت: وزارت علوم برای فعالیتهای امور حقوقی و مجلس و امور دانشجویان جایگاه همتراز معاونت را دریافت کرده است، اما عنوان معاونت به این دو حوزه اطلاق نمیشود
محیط بینالمللی یك فرصت است
مدیر كل دفتر همكاریهای علمی بینالمللی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گفت: محیط بینالمللی یك فرصت است كه باید از تمام ابزارها برای بهرهگیری از این فرصتها استفاده كرد.
دكتر ارسلان قربانی در نشست خبری كه در سالن اطلاع رسانی وزارت علوم برگزار شد، محورهای فعالیت این دفتر را سند چشم انداز، قانون وظایف، تشكیلات و ساختار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و برنامههای ارائه شده وزیر علوم به مجلس شورای اسلامی عنوان كرد.
به گزارش کرسی نیوز به نقل از روابط عمومی وزارت علوم، دكتر قربانی ایجاد ترافیك علمی یعنی رفت و آمد زیاد دانشمندان بین كشورها را از ویژگی های كشورهای توسعه یافته عنوان كرد و افزود: دفتر همكاریها در چارچوب كمیسیونهای مشترك، امضاء یادداشتهای تفاهم همكاری با مجامع تخصصی بینالمللی و تشكیل مناطق انتقال فناوری بسترهای لازم را برای همكاریهای علمی بینالمللی فراهم میكند.
قربانی اظهار داشت: از طریق شورای عالی ایرانیان خارج از كشور در صدد بهرهمندی از خدمات ایرانیان متخصص خارج از كشور هستیم كه در این راستا دو طرح به شورای مذكور ارائه شده است.
وی اضافه كرد: سال گذشته 1500 نفر در گردهماییها و كنفرانسهای بینالمللی شركت كردهاند و حداقل 123 نفر از فرصتهای مطالعاتی استفاده نمودند.
دكتر قربانی با اشاره به دایر بودن 23 كرسی آموزشی زبان و ادبیات فارسی در خارج از كشور و بررسی چندین تقاضای جدید از سوی برخی كشورها اظهار داشت: 160 دانشجو بومی این كشورها در مقطع تحصیلات تكمیلی این دورهها در حال تحصیل می باشند كه با فارغالتحصیل شدن آنها، تدریس در كرسی های آموزشی زبان فارسی و ادبیات فارسی به آنان سپرده خواهد شد.
وی افزود: هیچ یك از دانشگاههای خارج در ایران نمایندگی ندارد و وزارت علوم بستر را برای همكاریهای دانشگاههای داخل و خارج آماده میكند و به هیچ وجه دنبال ایجاد موانع نیست چرا كه جهانی شدن یك روند و فرآیند است.
دكتر قربانی با بیان اینکه مجمع تخصصی انتقال علم و فناوری كشورهای حاشیه اقیانوس هند تأسیس و كارهای اجرایی آن در حال انجام است، افزود: در جزیره كیش نیز یك مركز بینالمللی توسط یكی از دانشمندان ایرانی خارج از كشور در حال تأسیس است كه حداقل 30 دانشمند داخلی و خارجی در آن به فعالیت خواهند پرداخت.
وی در خاتمه اظهار داشت: به عنوان یك استاد روابط بینالمللی روند جهانی شدن آموزشی را سریعتر از سایر حوزهها میبینیم و اعتقاد دارم كه علم و یافتههای آكادمیك باید فارغ از مرزهای جغرافیایی در اختیار همگان قرار گیرد.
منبع : کرسی نیوز
دکتر جعفر یاحقی
دکتر محمد جعفر یاحقی، استاد برجسته ادبیات فارسی در دانشگاه فردوسی مشهد و مدیر قطب علمی فردوسی شناسی و ادبیات خراسان میباشد. وی متولد شهر فردوس در سال ۱۳۲۶ میباشد.
دکتر یاحقی، تحصیلات ابتدایی خود را در شهر فردوس گذراند. در سال ۱۳۴۵، به قصد ادامه تحصیل به مشهد رفته و در سال ۱۳۴۶ با رتبه اول در کنکور رشته ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد پذیرفته شد. پس از اتمام دوره لیسانس، در سال ۱۳۵۰ به عنوان رتبه اول در کنکور فوق لیسانس زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مشهد پذیرفته شد. وی در سال ۱۳۵۴ با درجه ممتاز از پایاننامه خود دفاع کرده و به پیشنهاد دکتر غلامحسین یوسفی به عنوان مربی در بخش زبان وادبیات فارسی دانشگاه فردوسی استخدام شد. در همان زمان وی در دوره دکتری زبان وادبیات فارسی دانشگاه تهران با رتبه اول پذیرفته شده و همزمان با تدریس در دانشگاه فردوسی، در دوره دکتری به تحصیل پرداخت. استاد یاحقی در سال ۱۳۵۶، با خانم خدیجه بوذرجمهری، عضو هیأت علمی گروه جغرافیای دانشگاه فردوسی ازدواج کرد. وی در سال ۱۳۵۹ از پایان نامه دکتری خود در دانشگاه تهران با در جه ممتاز دفاع کرد. وی به ترتیب در سالهای ۱۳۶۷ و ۱۳۷۲ به مرتبه دانشیاری و استادی ادبیات فارسی ارتقا یافت و از دی ماه ۱۳۸۱ مدیریت قطب علمی فردوسی شناسی وادبیات خراسان را به عهده گرفت.
افتخارات
* بنیان گذاری و مدیریت گروه فرهنگ و ادب بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۳۶۳
* تأسیس مرکز خراسان شناسی و انتصاب به عنوان مدیر عامل این مؤسسه، ۱۳۷۵
* دریافت لوح تقدیر از رییس جمهور به مناسبت برگزیده شدن کتاب وی فرهنگ نامه قرآنی به عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی، ۱۳۷۵
* دریافت لوح تقدیر از رییس جمهور به مناسبت انتخاب کتاب وی تفسیر ۲۰ جلدی ابوالفتوح رازی به عنوان پژوهش برتر پنجمین نمایشگاه علوم قرآنی، ۱۳۷۶
* انتخاب به عنوان استاد نمونه کشوری و دریافت لوح تقدیر
* تألیف، تصحیح و ترجمه بیش از ۲۰ عنوان کتاب و نگارش بیش از ۵۰ مقاله
سفرهای علمی
* عزیمت به انگلستان برای استفاده از فرصت مطالعاتی در دانشگاه کمبریج به مدت یک سال، ۱۳۶۴
* عزیمت به چین برای آشنایی با بخش ایران شناسی دانشگاه پکن به مدت سه هفته، ۱۳۶۶
* عزیمت به آکسفورد برای استفاده از کتابخانه بادلیان به مدت یک ماه، ۱۳۶۷
* عزیمت به ژاپن به دعوت دانشگاه مطالعات خارجی توکیو برای تدریس زبان وادبیات فارسی به مدت یک سال، ۱۳۶۹
* عزیمت به انگلستان به دعوت دانشگاه لندن برای تدریس زبان وادبیات فارسی در مدرسه مطالعات آسیایی و آفریقایی دانشگاه لندن به مدت سه سال، ۱۳۷۸
کتابها
* تفسیر شنقشی، گزارهای از بخشی از قرآن کریم، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۵
* اقلیمهای دیگر، مشهد، چاپخانه دانشگاه فردوسی، ۱۳۶۲
* تاریخ سیسیل در دوره اسلامی، اثر عزیز احمد، ترجمه از انگلیسی، با همکاری نقی لطفی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۲
* راهنمای نگارش و ویرایش، با همکاری دکتر محمد مهدی ناصح، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۳ (چاپ ۲۳، ۱۳۸۴(
* ترجمه قرآن ری، تهران، مؤسسه فرهنگی رواقی، ۱۳۶۴
* روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن (تفسیر ابوالفتوح رازی)، مشهد، با همکاری دکتر ناصح، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ۲۰ جلد، ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۶ (چاپ سوم، ۱۳۸۳(
* نهایه المسؤول فی روایه الرسول، (تصحیح)، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۶
* تاریخ تفکر اسلامی در هند، اثر عزیز احمد، ترجمه از انگلیسی، با همکاری نقی لطفی، تهران، کیهان- انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۷
* سوگنامه سهراب، تهران، توس، ۱۳۶۸
* سرو و تذرو، از نثاری تونی، (تصحیح)، تهران، سروش، ۱۳۶۸
* فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، تهران، سروش- مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۹ (چاپ دوم، ۱۳۷۵(
* تاریخ ادبیات ایران، کتاب درسی برای دوره دبیرستان، تهران، وزارت آموزش و پرورش، ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۲ (هر سال تجدید چاپ میشود(
* بهین نامه باستان، خلاصه شاهنامه فردوسی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۶۹ (چاپ پنجم، ۱۳۷۶(
* جزیره بی آفتاب، گزارش سفر یک ساله به انگلستان و اروپای غربی، مشهد، چاپخانه دانشگاه فردوسی، ۱۳۷۱
* آن سالها، یادهای کودکی و نوجوانی، دفتر نخستین، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱
* فرهنگنامه قرآنی، فرهنگ برابرهای فارسی واژههای قرآن براساس ۱۴۲ قرآن خطی محفوظ در کتابخانه آستان قدس رضوی، مشهد، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، ۵ جلد، ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۶ )چاپ سوم: ۱۳۸۳(
* فردوس/تون، تاریخ و جغرافیا، با همکاری خدیجه بوذرجمهری، مشهد، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۷۳
* راهنمای توس و سخنی در باره فردوسی و شاهنامه، مشهد، انتشارت پاژ، ۱۳۷۳
* دیبای خسروانی، کوتاه شده تاریخ بیهقی، به همکاری مهدی سیدی، تهران، جامی، ۱۳۷۳ (چاپ ششم، ۱۳۸۴(
* چون سبوی تشنه، ادبیات معاصر، تهران، جامی، ۱۳۷۴ (چاپ پنجم، ۱۳۷۷(
* پاژ، زادگاه فردوسی، مشهد، انتشارت پاژ، ۱۳۷۴
* از جیحون تا وخش، گزارش سفر به ماوراءالنهر، با همکاری مهدی سیدی، مشهد، مرکز خراسان شناسی، ۱۳۷۸
* جویبار لحظهها، جریانهای ادبیات معاصر، تهران، جامی، ۱۳۷۸ (چاپ ششم، ۱۳۸۴(
* فرهنگ نام آوران خراسان، مشهد، به نشر، ۱۳۸۲
* تاریخ بیهقی، مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی، ۱۳۸۳
دکتر علی شریعتی
علی شریعتی زاده سال ۱۳۱۲ در مزینان، نویسنده مسلمان و روشنفکر ایرانی است
زندگی
دکتر شریعتی در دوم آذر ماه سال ۱۳۱۲هـ ش در مزینان متولد شد. شریعتی در سال ۱۳۳۷ برای ادامه تحصیل در رشته دکترای جامعه شناسی به فرانسه رفت.در این هنگام با دکتر احمد بهمنی رئیس دانشگاه هاروارد آشنا شد که این آشنایی موجب تحولات بزرگی در تفکرات شریعتی شد. شریعتی در سال ۱۳۴۳ بهایران بازگشت و ابتدا بهعنوان دبیر دبیرستان و سپس بهعنوان استادیار دانشگاه مشهد شروع به فعالیت کرد. دکتر شریعتی در سال ۱۳۴۸ به حسینیه ارشاد در تهران دعوت شد و از آن زمان با سلسله سخنرانی های معروف خود به مبارزه ضد حکومت شاه پرداخت تا جائی که به دست روح الله ملائی به شهادت رسید. از دکتر شریعتی دهها جلد کتاب و مقالهتحقیقی و متون سخنرانی برجای ماندهاست. علی شریعتی روز ۲۹ خرداد سال ۱۳۵۶هـ ش درگذشت. آرامگاه وی در سوریه است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بیو گرافی و شرح حال دکتر علی شریعتی
نگاهی به زندگی دکتر علی شریعتی با بازخوانی کتاب «طرحی از یک زندگی» نوشته پوران شریعت رضوی(همسر دکتر)
در فاصله سالهای تدریسش، سخنرانیهایی در دانشگاهای دیگر ایراد میکرد، از قبیل دانشگاه آریامهر (صنعتیشریف)، دانش سرای عالی سپاه، پلیتکنیکتهران و دانشکده نفت آبادان.
مجموعه این فعالیتها سبب شد که مسئولین دانشگاه درصدد برآیند تا ارتباط او را با دانشجویان قطع کنند و به کلاسهای وی که در واقع به جلسات سیاسی-فرهنگی، بیشتر شباهت داشت، خاتمه دهند.
سال شمار زندگی دکتر : ۱۳۱۲:
• تولد 2 آذر ماه ۱۳۱۹
• ورود به دبستان «ابن یمین» ۱۳۲۵
• ورود به دبیرستان «فردوسی مشهد» ۱۳۲۷
• عضویت در کانون نشر حقایق اسلامی ۱۳۲۹
• ورود به دانش سرای مقدماتی مشهد ۱۳۳۱
• اشتغال در ادارهٔ فرهنگ به عنوان آموزگار. شرکت در تظاهرات خیابانی علیه حکومت موقت قوام السلطنه و دستگیری کوتاه. اتمام دوره دانش سرا.
• بنیانگذاری انجمن اسلامی دانش آموزان. ۱۳۳۲
• عضویت در نهضت مقاومت ملی ۱۳۳۳
• گرفتن دیپلم کامل ادبی ۱۳۳۵
• ورود به دانشکده ادبیات مشهد و ترجمه کتاب ابوذر غفاری ۱۳۳۶
• دستگیری به همراه ۱۶ نفر از اعضاء نهضت مقاومت ۱۳۳۷
• فارقالتحصیلی از دانشکده ادبیات با رتبه اول ۱۳۳۸
• اعزام به فرانسه با بورس دولتی ۱۳۴۰
• همکاری با کنفدراسیون دانشجویان ایرانی، جبهه ملی، نشریه ایران آزاد ۱۳۴۲
• اتمام تحصیلات و اخذ مدرک دکترا در رشته تاریخ و گذراندن کلاسهای جامعهشناسی ۱۳۴۳
• بازگشت به ایران و دستگیری در مرز ۱۳۴۵
• استاد یاری تاریخ در دانشگاه مشهد ۱۳۴۷
• آغاز سخنرانیها در حسینیه ارشاد ۱۳۵۱
• تعطیلی حسینیه ارشاد و ممنوعیت سخنرانی ۱۳۵۲
• دستگیری و ۱۸ ماه زندان انفرادی ۱۳۵۴
• خانه نشینی و آغاز زندگی سخت در تهران و مشهد ۱۳۵۶
• هجرت به اروپا و شهادت. 1356هـ ش
سالهای کودکی و نوجوانی
دکتر در کاهک متولد شد. مادرش زنی روستایی و پدرش مردی اهل قلم و مذهبی بود. سالهای کودکی را در کاهک گذراند. افراد خاصی در این دوران بر او تاثیر داشتند، از جمله: مادر، پدر، مادر بزرگ مادری و پدری و ملا زهرا (مکتب دار ده کاهک).
دکتر در سال ۱۳۱۹ -در سن هفت سالگی- در دبستان ابنیمین در مشهد، ثبت نام کرد اما به دلیل اوضاع سیاسی و تبعید رضاخان و اشغال کشور توسط متفقین، استاد (پدر دکتر)، خانواده را بار دیگر به کاهک فرستاد. دکتر پس از برقراری صلح نسبی در مشهد به ابنیمین برمیگردد. در اواخر دوره دبستان و اوائل دوره دبیرستان رفت و آمد او و خانواده به ده به دلیل مشغولیتهای استاد کم میشود. در این دوران تمام سرگرمی دکتر مطالعه و گذراندن اوقات خود در کتاب خانه پدر بود. دکتر در ۱۶ سالگی سیکل اول دبیرستان (کلاس نهم نظام قدیم) را به پایان رساند و وارد دانش سرای مقدماتی شد. او قصد داشت تحصیلاتش را ادامه دهد. در سال ۳۱، اولین بازداشت او رخ داد و این اولین رویارویی او و نظام حکومتی بود. این بازداشت طولانی نبود ولی تاثیرات زیادی در زندگی آینده او گذاشت. در این زمان فصلی نو در زندگی او آغاز شد، فصلی که به تدریج از او روشنفکری مسئول و حساس نسبت به سرنوشت ملتش ساخت.
آغاز کار آموزی
با گرفتن دیپلم از دانش سرای مقدماتی، دکتر در ادارهٔ فرهنگ استخدام شد. ضمن کار، در دبستان کاتبپور در کلاسهای شبانه به تحصیل ادامه داد و دیپلم کامل ادبی گرفت. در همان ایام در کنکور حقوق نیز شرکت کرد. دکتر به تحصیل در رشته فیزیک هم ابراز علاقه میکرد، اما مخالفت پدر، او را از پرداختن بدان بازداشت. دکتر در این مدت به نوشتن چهار جلد کتاب دوره ابتدایی پرداخت. این کتابها در سال ۳۵، توسط انتشارات و کتابفروشی باستان مشهد منتشر و چند بار تجدید چاپ شد و تا چند سال در مقطع ابتدایی آن زمان تدریس شد. در سال 13۳۴، با باز شدن دانشگاه علوم و ادبیاتانسانی در مشهد، دکتر و چند نفر از دوستان شان برای ثبت نام در این دانشگاه اقدام کردند. ولی به دلیل شاغل بودن و کمبود جا تقاضای آنان رد شد. دکتر و دوستان شان همچنان به شرکت در این کلاسها به صورت آزاد ادامه دادند. تا در آخر با ثبت نام آنان موافقت شد و توانستند در امتحانات آخر ترم شرکت کنند. در این دوران دکتر به جز تدریس در دانشگاه طبع شعر نوی خود را میآزمود. هفته ای یک بار نیز در رادیو برنامه ادبی داشت و گهگاه مقالاتی نیز در روزنامه خراسان چاپ میکرد. در این دوران فعالیتهای او همچنان در نهضت مقاومت ادامه داشت ولی شکل ایدئولوژیک به خود نگرفته بود.
ازدواج
در تاریخ ۲۴ تیرماه سال 13۴۷ با پوران شریعت رضوی، یکی از همکلاسیهایش ازدواج کرد. دکتر در این دوران روزها تدریس میکرد و شبها را روی پایاننامهاش کار میکرد. زیرا میبایست سریعتر آن را به دانشکده تحویل میداد. موضوع تز او، ترجمه کتاب «در نقد و ادب» نوشته مندور (نویسنده مصری) بود. به هر حال دکتر سر موقع رسالهاش را تحویل داد و در موعد مقرر از آن دفاع کرد و مورد تایید اساتید دانشکده قرار گرفت. بعد از مدتی به او اطلاع داده شد بورس دولتی شامل حال او شدهاست. پس به دلیل شناخت نسبی با زبان فرانسه و توصیه اساتید به فرانسه برای ادامه تحصیل مهاجرت کرد.
دوران اروپا
عطش دکتر به دانستن و ضرورتهای تردید ناپذیری که وی برای هر یک از شاخههای علوم انسانی قائل بود، وی را در انتخاب رشته مردد میکرد. ورود به فرانسه نه تنها این عطش را کم نکرد، بلکه بر آن افزود. ولی قبل از هر کاری باید جایی برای سکونت مییافت و زبان را به طور کامل میآموخت. به این ترتیب بعد از جست و جوی بسیار توانست اتاقی اجاره کند و در موسسه آموزش زبان فرانسه به خارجیان (آلیس) ثبت نام کند. پس روزها در آلیس زبان میخواند و شبها در اتاقش مطالعه میکرد و از دیدار با فارسیزبانان نیز خودداری مینمود. با این وجود تحصیل او در آلیس دیری نپایید. زیرا وی نمیتوانست خود را در چارچوب خاصی مقید کند، پس با یک کتاب فرانسه و یک دیکشنری فرانسه به فارسی به کنج اتاقش پناه میبرد. وی کتاب «نیایش» نوشته الکسیس کارل را ترجمه میکرد.
فرانسه در آن سالها کشور پر آشوبی بود. بحران الجزائر از سالها قبل آغاز شده بود. دولت خواهان تسلط بر الجزائر بود و روشنفکران خواهان پایان بخشیدن به آن. این بحران به دیگر کشورها نیز نفوذ کرده بود.
تحصیلات و اساتید
دکتر در آغاز تحصیلات، یعنی سال 13۳۸، در دانشگاه سربن، بخش ادبیات و علوم انسانی ثبت نام کرد. وی به پیشنهاد دوستان و علاقه شخصی به قصد تحصیل در رشته جامعه شناسی به فرانسه رفت. ولی در آنجا متوجه شد که فقط در ادامه رشته قبلیاش میتواند دکترایش بگیرد. پس بعد از مشورت با اساتید، موضوع رسالهاش را کتاب «تاریخ فضائل بلخ»، اثری مذهبی، نوشته صفیالدین قرار داد.
بعد از این ساعتها روی رسالهاش کار میکرد. دامنه مطالعاتش بسیار گسترده بود. در واقع مطالعاتش گستردهتر از سطح دکترایش بود. ولی کارهای تحقیقاتی رسالهاش کار جنبی برایش محسوب میشد. درسها و تحقیقات اصلی دکتر، بیشتر در دو مرکز علمی انجام میشد. یکی در کلژدوفرانس در زمینه جامعه شناسی و دیگر در مرکز تتبعات عالی در زمینه جامعه شناسی مذهبی.
دکتر در اروپا، به جمع جوانان نهضت آزادی پیوست و در فعالیتهای سازمانهای دانشجویی ایران در اروپا شرکت میکرد. در سالهای ۴۰-۴۱ در کنگرهها حضور فعال داشت. دکتر در این دوران در روزنامههای ایران آزاد، اندیشه جبهه در امریکا و نامهٔ پارسی حضور فعال داشت. ولی به تدریج با پیشه گرفتن سیاست صبر و انتظار از سوی رهبران جبهه، انتقادات دکتر از آنها شدت یافت و از آنان قطع امید کرد و از روزنامه استعفا داد. در سال ۴۱، دکتر با خواندن کتاب «دوزخیان روی زمین»، نوشته فرانس فانون با اندیشههای ایننویسنده انقلابی آشنا شد و در چند سخنرانی برای دانشجویان از مقدمه آن که به قلم ژانپل سارتر بود، استفاده کرد.
دکتر در سال (۱۹۶۳) از رساله خود در دانشگاه دفاع کرد و با درجه دکترای تاریخ فارقالتحصیل شد. از این به بعد با دانشجویان در چای خانه دیدار میکرد و با آنان در مورد مسائل بحث و گفتگو میکرد. معمو