The department of history, acting as the most active research group since 1993, has so far held six scientific seminars and published over 23 books. The researchers of this department are recently working on the "Encyclopedia of Prophet Mohammad's (PBUH) lifestyle. A brief bibliography of the publications of history department is presented below:

از گروه‏های فعال پژوهشگاه گروه تاریخ است که سابقه تأسیس آن به سال 1372بازمی‏گردد. حاصل کار این مجموعه تاکنون برگزاری سیزده همایش و نشست علمی- تخصصی و انتشار 25 جلد کتاب بوده است. همچنین پنج نفر از اعضای این گروه در مقطع کارشناسی ارشد دوره آموزشی را گذرانده و از پایان‏نامه خود دفاع کرده‏اند. گروه تاریخ هم اکنون طرح جامع فرهنگنامة سیره نبوی(ص) را در دست اجرا دارد.



اعضای هیئت علمی و محققان گروه :

1. رسول جعفریان (مدیر و عضو هیئت علمی)؛
2. حسین حسینیان مقدم (عضو هیئت علمی)؛
3. محمود حیدری آقایی (پژوهشگر گروه)؛
4. قاسم خانجانی (پژوهشگر گروه)؛
5. منصور داداش‌نژاد (پژوهشگر گروه)؛
6. محمد‌رضا هدایت‌پناه (پژوهشگر گروه)؛
7. حسین مرادی‌نسب (پژوهشگر گروه)؛
8. رمضان محمدی (پژوهشگر گروه).
9. مصطفی صادقی(پژوهشگر گروه)؛
10. محمود سامانی(پژوهشگر گروه).

کتابها

1. نقد و بررسی منابع سیره نبوی(ص)
مؤلفان : رسول جعفریان و دیگران؛
تعداد صفحه : 424؛ سال نشر: 1378؛
ناشران : سمت و پژوهشکده حوزه و دانشگاه؛
مهم‏ترین قدم در شناخت سیره نبوی(ص)، بررسی منابع آن و چگونگی پدید آمدن نخستین‏سیره‏ها و کشف ارتباط و پیوند به لحاظ اقتباس و تأثیر و تأثّر میان آثار اولیه است. این‏کتاب که حاصل تلاش محققان گروه تاریخ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه است گامی در راه رسیدن به چنین هدفی برداشته و از سیزده مقاله مستقل تشکیل شده است. پایان‏بخش‏کتاب، فهرستی است از کتابهای سیره در «کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران».

2. مسکویه، زندگی‏نامه، آثار و اندیشه‏ها
به کوشش: قاسم خانجانی؛
تعداد صفحه : 192؛
سال نشر: 1379؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
این کتاب مجموعه‏ای است از شش مقالة برگزیده درباره زندگی، آثار و اندیشه‌های ابوعلی‏مسکویه، مورخ و فیلسوف بزرگ مسلمان و ایرانی، که به پاس هزارمین سال درگذشت او گردآوری و منتشر شده است.

3. صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست(3 ج)
مؤلف : رسول جعفریان؛
تعداد صفحه : 1453؛
سال نشر: 1379؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.

این کتاب با چهل نوشتار، پژوهش ومروری است بر آثارمکتوب دورة‌ صفوی برای عرضه مواد لازم جهت پژوهش در این دوره. در هر نوشتار، تلاش بر آن بوده است تا نکته و مسئله‏ای از این دوره تاریخی، روشن شود. اهمیت تاریخی دوره صفوی برای حیات فرهنگی، سیاسی و مذهبی کشور اسلامی‏ ایران از یک سو، و کم‌توجهی به اندوخته‏ها و داشته‏های آن دوره، انگیزه اصلی مؤلف‏ برای پدید آوردن این اثر بوده است.

4. فاطمیان در مصر
مؤلف : عبدالله ناصری طاهری؛
تعداد صفحه : 195؛
سال نشر:1379؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.

این کتاب ضمن بررسی و نقد منابع تاریخی مربوط به دوران استقرار دولت فاطمیان در مصر، سیر تاریخی فرقة اسماعیلیه و زمینه‏های شکل‏گیری دولت فاطمی در مغرب را بررسی و سپس تاریخ فاطمیان را در مصر با تکیه بر تاریخ اجتماعی دنبال می‏کند.
همچنین سیمای علمی و فرهنگی مصر در این دوره از دیگر فصول کتاب است. از آنجا که این بخش از تاریخ تمدن اسلامی برای فارسی‏زبانان و تاریخ‏پژوهان کشور کمترشناخته شده، فصلی از منابع اصلی در این دوره ضمیمه کتاب شده است. ثبت وتفسیر اصطلاحات تاریخی خاص این دوره از دیگر ویژگی‏های کتاب است.

5 . دولت عثمانی، از اقتدار تا انحلال
مؤلف : اسماعیل احمد یاقی؛
مترجم : رسول جعفریان؛
تعداد صفحه : 268؛
سال نشر: 1383؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
دولت عثمانی یکی از پایدارترین دولتهای مسلمان است که بیش از شش قرن، درصحنة سیاست اسلامی، در جهت ایجاد اتحاد داخلی میان سرزمینهای اسلامی، ودفاع از آنها در برابر دولتهای اروپایی، ایفای نقش کرد. کتاب حاضر، به اختصار تاریخ دولت عثمانی را از آغاز تا زوال بررسی کرده و در پایان فهرستی از نام سلاطین، صدراعظمها و شیخ الاسلامهای دولت عثمانی آمده است.

6. فهرس المقالات التاریخیه
به کوشش: مصطفی صادقی؛
تعداد صفحه : 239؛
سال نشر: 1380؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
این کتاب فهرستی است از عناوین و موضوعات مقالات عربی در حوزة تاریخ اسلام از دوره جاهلیت تا سقوط بغداد، که ‏برای استفاده تاریخ‏پژوهان عرضه شده است. کتاب دربردارندة دوهزار مقاله از شصت مجله و مجموعه‏های عربی است که در محدوده جغرافیایی کشورهای عراق، عربستان، مصر، ایران و برخی دیگر از کشورهای اسلامی منتشر می‏شوند. این مقالات براساس عناوین ذیل طبقه‏بندی شده است:
تاریخ نگاری و سیره، تاریخ خلفا، تاریخ تمدن، تاریخ علوم، نظامهای اجتماعی، زندگی‏نامه، تاریخ فِرَق، مذاهب و ملّیتها.

7. دولت ممالیک و نقش سیاسی و تمدنی آنان در تاریخ اسلام
مؤلف : عصام محمد شبارو؛
مترجم : شهلا بختیاری؛
تعداد صفحه : 254؛
سال نشر: 1380؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه .
این کتاب درباره دولت ممالیک است که پس از دولت ایوبی در مصر روی کار آمد و از قرن هفتم تا دهم هجری حکومت کرد. نویسنده در نُه فصل به‏ جنبه‏های مختلف سیاسی و تمدنی دولت ممالیک پرداخته است:
فصل اول، بررسی نقش ممالیک در بیرون راندن صلیبیان، 648-690ﻫ.؛
فصل دوم، بررسی حمله مغول و سقوط سه شهر بغداد، حلب و دمشق، 654 - 658 ﻫ ؛
فصل سوم، پیروزی بر مغول، 658 - 703 ﻫ ؛
فصل چهارم، خیال خطر صلیبی، 703 - 784 ﻫ ؛
فصل پنجم، چگونگی بوجود آمدن دولت دوم ممالیک و روبه‌رو شدن با خطر تیمورلنگ، 784 ـ 808 ﻫ ؛
فصل ششم، ممالیک و آزادی قبرس و جنگ رودس، 827 - 847 ﻫ ؛
فصل هفتم، بررسی نقش سیاسی سلطان محمد دوم، فاتح قسطنطنیه، 857 ﻫ؛
فصل هشتم، بررسی دو جنگ عثمانیْ مملوکی 891 ـ 923 ﻫ که با سقوط دولت دوم ممالیک منجر به پایان یافتن نقش جهادی پادشاهان‏ غیرعرب شد.
فصل نهم، برخی جلوه‏های تمدنی زمان ممالیک و نقش تمدنی آنان.

8 . دولت امویان
مؤلف: محمد سهیل طقّوش؛
مترجم : حجت‏الله جودکی؛
تعداد صفحه : 240؛
سال نشر: 1380؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
این کتاب تاریخ دولت امویان را از تشکیل تا انقراض در بر می‏گیرد و مطالب آن درهشت فصل بیان شده است:
فصل اول، ایجاد حکومت اموی و کارهای معاویه از جمله سیاست داخلی و شیوه‏حکمرانی او و نیز سیاست خارجی و رابطه او با رومیان؛
فصل دوم، پژوهش درباره سه تن از امویان یعنی یزید بن معاویه، معاویه بن یزید و مروان بن حکم؛
فصل سوم، بررسی شخصیت عبدالملک بن مروان و کارهای او در زمینه سیاست ‏داخلی و خارجی و اداری؛
فصل چهارم، پژوهش درباره شخصیت ولیدبن‌عبدالملک ‌و فتوحات زمان ‌وی؛
فصل پنجم، درباره شخصیت سلیمان بن عبدالملک، عمر بن عبدالعزیز و یزید بن‏عبدالملک و رخدادهای تاریخی دوران هر یک؛
فصل ششم، درباره شخصیت هشام بن عبدالملک و فعّال‌شدن دعوت عباسیان دراین دوره؛
فصل هفتم، تحقیق درباره ولید بن یزید، یزید بن ولید اول و مروان بن‏ محمد جعدی و فعالیت عباسیان و زمینه‏های انقراض حکومت اموی؛
فصل هشتم، بررسی علل ضعف و نابودی خلافت اموی.

9. دولت عباسیان(ویراست دوم)
مؤلف :محمد سهیل طقّوش؛
مترجم : حجت‏الله جودکی با اضافاتی از رسول جعفریان؛
تعداد صفحه : 352؛ سال نشر: 1383؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
بنی‏هاشم که پس از سال 41 هجری، به‌طور کامل از صحنه سیاسی دنیای اسلام حذف ‏شده بودند، به‌صورت رقیب و جانشین احتمالی امویان به فعالیتهای انقلابی روی‏آوردند. از حدود سال 100 هجری، بنی‏هاشم به دو شاخه عباسی و علوی تقسیم شدند، گرچه، در ظاهر، همه از شعار «الرضا من آل محمد» که به طور نامشخص فردی‏ از اهل بیت(ع) را برای خلافت مطرح می‏کرد دفاع می‏کردند؛ ولی عباسیان در سال132 هجری، با ایجاد یک تشکل وسیع و حمایت «ابومسلم» توانستند خلافت را به دست گیرند. از این زمان، علویان به عنوان رقیبان اصلی به مقابله با آنان پرداختند وقیامهای زیادی را صورت دادند.
عباسیان چهار دوره مختلف را پشت سر گذاشتند و مجموعاً از سال 132 تا 656 ﻫ حکومت کردند. در این سال، مغولان بغداد را تصرف کرده و دولت عباسی را به سقوط کشاندند. دولت عباسی، یکی ازطولانی‏ترین دولتهای مسلمان است که بیش از پنج قرن، صحنه سیاسی ایران را دراختیار داشت که بنیادهای سست فرهنگی، مذهبی و اخلاقی این دولت، تأثیری منفی در عالم اسلام بر جای گذاشت.
این کتاب، کوشیده است مراحل مختلف حیات سیاسی این دولت را به اختصار بررسی کند. و خواننده را با کلیات مسایل این دوران آشنا سازد.


10. دولت حمدانیان
مؤلف : فیصل سامر؛
مترجم : علیرضا ذکاوتی قراگزلو؛
تعداد صفحه : 448؛ سال نشر: 1380؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
دولت حمدانی نمونه‏ای از دولتهای کوچک قرون وسطای اسلامی است. حمدانیان از سال 293 تا 392 ﻫ ، درسرزمینی نسبتاً وسیع، که اکنون بین عراق، ترکیه و سوریه تقسیم شده حکومت می‏کردند و در شمار دولتهای کوچکی بودند که در دوران ضعف‏ قدرت مرکزی و تباه شدن هیبت عباسیان، ظاهر شدند و نقش مهمی بین خلافت‏ عباسی، فرمانروایان مصر و روم، قدرت‏جویان ترک و ایرانی و جنبشهای خوارج و قرمطی ایفا کردند.
آنها ضمن حفظ و گسترش آثار تمدنی، به خصوص در عصر سیف‏الدوله، به‌ سان سد محکمی در برابر یورش بیزانسیان که بیت‏المقدس را هدف‏ گرفته بودند ایستادند و کلّیت اسلامی حکومت را پاسداری کردند. رعایای‏حمدانیان، از حکومت آنان چندان خشنود نبودند و قبایل کُرد و عرب، بارها بر آنان ‏شوریدند؛ که این، از ویژگی‏های حکمرانی قدیم است.
در این‌کتاب‏ که با بینش علمی و تدقیق در منابع خطی و چاپی اصیل و نیز با نظر به تحقیقات‏ مستشرقان نوشته شده، زمینه‏های طبیعی، اقتصادی و اجتماعی منطقه بررسی‏ می‏شود و سپس مبارزه نیروهای سیاسی، فعالیتها و انحطاط و سقوط‌ آل‏حمدان بیان می‏شود. در این میان، از دلیری و غرور، شهوت، انتقام، خدمت وخیانت، دسیسه و امانت، علم و هنر، باج و تاراج و مصیبتها و گرفتاری‏های کوچک و بزرگ انسانی سخن می‏رود و برای خواننده‏ای که با شوق و لذت کتاب را به پایان می‏برد، بینشی وسیع و تازه در مورد این دولت حاصل می‏شود.

11. دولت ایوبیان
مؤلف : محمد سهیل طقّوش؛
مترجم : عبدالله ناصری طاهری؛
تعداد صفحه : 428؛
سال نشر: 1380؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
دولت ایّوبی یکی از دولتهای مشهور اسلامی است که به دست صلاح‏الدین اّیوبی ودر منطقه‏ای بین مصر تا جزیره «فراتیه» تأسیس و جانشین دولت‏ اتابکان شد. این دولت، در یکی از بحرانی‏ترین روزگاران شامات بر سر کار آمد؛ روزگاری که دشمنان صلیبی، جهان اسلام را در معرض شدیدترین هجومهای خود قرارداده بودند و با تحمیل یک جنگ مذهبی طولانی، قصد نابودی اسلام و چپاول‏ سرزمینهای اسلامی را داشتند.
بیشترین مطالب این کتاب، شرح نبردهای‏ ایوبیان با صلیبیّون است. تعصب ضدشیعی صلاح‏الدین ایوبی یکی از مهم‏ترین ضعفهای اوست که متأسفانه در این کتاب کمتر بدان توجه شده است. دولت ایوبی ‏پس از قریب یکصد سال حکومت، قدرت خویش را از دست داد و حکومت شامات را به ممالیک سپرد.

12. دولت امویان در اندلس
مؤلف : عبدالمجید نعنعی؛
مترجم : محمد سپهری؛
تعداد صفحه : 504؛ سال نشر: 1380؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
دوران حضور اسلام در اندلس، یکی از درخشان‏ترین دوره‏های تاریخی است. مسلمانان ‏طی چند قرن حضور خویش در این خطه، خدمات شایانی در زمینه شکوفایی فرهنگی‏ و انتقال علوم و فنون و مؤسسات تمدنی به جهان غرب ارائه دادند. رونق علمی «قرطبه»، که با پایتختهای خلافت اسلامی در شرق، از هر نظر پهلو می‏زد، هنوز در تاریخ اروپا خودنمایی می‏کند.
در این کتاب، شرح نزدیک به چهار قرن حضور اسلام در شبه ‏جزیره «ایبری»، از فتح‏اسلامی تا سقوط خلافت اموی در این منطقه آورده شده است. نویسنده به لحاظ ارتباط تنگاتنگ «اندلس» با شمال افریقا، بخش مهمی از تاریخ تحولات این منطقه را نیز به ‏رشته تحریر درآورده است. تحولات سیاسی، علمی، فرهنگی، اجتماعی،اقتصادی و نظامی دو منطقه مهم جهان اسلامی آن روز و تحلیل روابط خارجی مسلمانان‏ آنجا، با مسیحیان غرب و مسلمانان شرق به روشنی تبیین شده است و بخشی از تاریخ «اندلس» پیش از فتح اسلامی نیز آورده شده است.

13. دولت زیدیه در یمن
مؤلف :حسن خضیری احمد؛
مترجم : احمد بادکوبه هزاوه؛
تعداد صفحه : 136؛ سال نشر: 1380؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
«زیدیه» از فرقه‏های مهم و دیرپای شیعه است. زیدیان در نیمه دوم قرن سوم هجری درشمال ایران و یمن، به تأسیس حکومت دست یازیدند. حکومت ایشان در ایران چندان ‏نپایید، اما در یمن بیش از هزار سال دوام یافت. بررسی تاریخ زیدیان یمن، از جنبه‏های ‏سیاسی، فرهنگی و علمی برای پژوهشگران و علاقه‏مندان به تاریخ تشیع اهمیت دارد؛ از این‏رو، امید می‏رود این کتاب، گوشه‏ای از خلأ موجود را در منابع‏فارسی این حوزه جبران کند.
کتاب، به دوره آغازین حکومت زیدیان در یمن (سال‏های 280-298ق)، که تأثیر فراوانی در تاریخ سده‏های نخستین یمن داشته است، می‏پردازد. مؤلف، با استفاده از منابع معتبر، ابتدا وضعیت سیاسی یمن پیش از حکومت‏ زیدیان را بررسی می‏کند و سپس به تفصیل از «امام یحیی بن حسین» ملقب به «هادی»، بنیانگذار حکومت زیدی یمن، سخن می‏گوید. وی در ادامه از موضع خلافت عباسی‏و قدرتهای محلی در برابر حکومت نوپای زیدی بحث می‌کند و کتاب را با تبیین‏عقاید زیدیان و موضع‏گیری مخالفان ایشان به پایان می‏برد.

14. رویکرد «الصحیح» به سیرة رسول خدا (ص)
به کوشش: جمعی از مؤلفان، با نظارت رسول جعفریان؛
تعداد صفحه : 392؛ سال نشر: 1380؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
مقالات این کتاب،حاصل تلاش جمعی از پژوهشگران است که به طور عمده درباره کتاب «الصحیح من سیره النبی الاعظم‌(ص)» و به پاس تلاش مؤلف ارجمند آن نگاشته شده است . استاد علامه سیّد مرتضی سالهاست که در زمینه علوم اسلامی، به‌ویژه تاریخ اسلام، تحقیق و پژوهش کرده و «الصحیح»، از جمله آثار برگزیده ایشان است که درباره سیره نبوی تألیف شده است.
نویسندگان مقالات از زوایای مختلف به بررسی کتاب «الصحیح» پرداخته و نقش آن را در نقد و سنجش روایات تاریخی مربوط به سیره نشان داده‌اند.

15. دولت سلجوقیان
مؤلف : احمد کمال الدین حلمی؛
مترجم : عبدالله ناصری طاهری؛
تعداد صفحه : 300؛ سال نشر: 1383؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
دولت سلجوقی، از دولتهای بزرگ تاریخ اسلام و ایران است که هم‏زمان با افول خردورزی ‏و علوم عقلی در جغرافیای اسلام شکل گرفت و در این مسیر نقش مهمی داشت. سلاجقه که ازتبار ترکان غُز بودند، در برخورد با مراتع ماوراءالنهر، شیفته آن شدند و پس از مدتی، با غلبه بر غزنویان، قدرت بلامنازع خراسان شده و با اعلان تبعیت از خلافت عباسی، به تحکیم دولت‏ و تثبیت مشروعیت سیاسی خود پرداختند.
سلجوقیان پس از غلبه و تسلط بر اوضاع ایران ‏و عراق، با رقیب قدرتمندی چون اسماعیلیان فاطمی مصر روبه‏رو شدند. هم‏مسلکان نزاری آنها نیز بیشتر اوقات درون سرزمین ایران و در دوره دوم حیات سلاجقه، که عصر تجزیه و افول بود، با آنها درگیر بودند.
هم‏عصری این دولت قدرتمند و تأثیرگذار، با پدیدة جنگهای صلیبی و نقش‏آنان در این جنگها و نیز سهم این ترکانِ مهاجرِ غُز در تمدن اسلامی و بحرانهای اجتماعی در این دوره، به‏ویژه در گستره ایران و مشرق اسلامی، از مطالب خواندنی این کتاب است.

16. نظام قضایی عرفی عصر صفوی
مؤلف : ویلم فلور؛
مترجم : حسن زندیه؛
تعداد صفحه : 184؛
سال نشر: 1381؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
این کتاب، کارکردِ نظام قضائی عصر صفوی را بررسی می‏کند. در عصر صفوی، تا نیمه سدة ‏هفدهم میلادی، شاه، نقش مهمی در امور قضائی داشت؛ از آن پس، دیوان‏بیگی، نماینده ‏تامّ الاختیار شاه در حقوق عمومی و نمایندگان دیوان بیگی در رده‏های پایین‏تر، بیشتر کارهای قضائی را برعهده داشتند.
نقش دیوان‏بیگی در امور قضائی، شناسایی بیشتر متصدّیان این مقام، کارکرد نظام محکمه، بازجویی و... همچنین نقش صدر و کارکردِ او و... نظام قضائی مرکزی، تشکیلات قضائی ایالات که مقامات رده‏های پایین‏تر، نظیر کلانتر، نقیب، احداث، محتسب و یارغو و در مجموع کارکرد نظام قضائی عصر صفوی‏، موضوعی است که این کتاب به کاوش آن پرداخته است.

17. زمینه‏های پیدایش خلافت فاطمیان
مؤلف : محمدعلی چلونگر؛
تعداد صفحه : 252؛
سال نشر:1381؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
از زمان فتح افریقیه و مغرب به دست مسلمانان، آتش مخالفت و شورش علیه امویان و عباسیان دراین مناطق شعله‏ور بود. اسماعیلیان در نیمه دوم قرن سوم با اعزام «ابوعبدالله شیعی» دعوت خود را در افریقیه و مغرب آغاز کردند و درکمتر از دو دهه موفق به تشکیل مهم‏ترین حکومت شیعی تا آن تاریخ شدند.
تشکیل این حکومت در میان بربرها، مبتنی بر زمینه‏های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و اقتصادی مهمی بود. ضعف عباسیان در اواخر قرن سوم، موقعیت جغرافیایی ‏افریقیه و مراکز اصلی آن، اختلاف میان مخالفانِ فاطمیان ، ضعف سیاسی و نظامی فرقه شیعه ‏زیدی اواخر قرن سوم و رهبری واحد و نیرومند فاطمیان در مغرب، از جمله این زمینه‏هاست.
موقعیت تجاری افریقیه و مغرب علاوه بر آن که از لحاظ اقتصادی جایگاه ممتازی برای تشکیل‏خلافت فاطمیان ایجاد کرده بود، موجب شده داعیان فاطمی، از مراکز و شبکه راه‏های تجاری‏ برای گسترش قیام بهره برند. بحران اقتصادی افریقیه و مغرب در اواخر قرن سوم، موقعیت ویژه‏ای برای تبلیغ اصول مساوات‏جویانه اسماعیلیان فراهم کرد و فاطمیان با طرح شعارهای امید بخش، قبایل درمانده را مجذوب‏حکومت خویش کردند.

18. پژوهشی در سیره نبوی(ص)
مؤلفان : رسول جعفریان و دیگران؛
تعداد صفحه : 493؛
سال نشر: 1382؛
ناشران : امیر کبیر و پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
این کتاب شامل نُه مقاله در زمینة سیرة نبوی(ص) ودر موضوعات ذیل است:
1. نقش تاریخی سرای ارقم در سیرة پیامبر(ص) / رمضان محمدی؛
2. نقش قبیله خزاعه در سیرة نبوی / قاسم خانجانی؛
3. امّی در متون فقهی کهن / (ترجمه از انگلیسی) / شهلا بختیاری؛
4. قبا و قبائیان در تاریخ صدر اسلام / محمود حیدری آقایی؛
5. نقش بنی عبدالاشهل در تحولات مدینه در دوران رسول خدا (ص) / حسین مرادی نسب؛
6. مناسبات مهاجر و انصار در سیرة نبوی همدلی‌ها و رقابتها / حسین حسینیان مقدم؛
7. جایگاه پیمان برادری در حکومت نبوی / محمد رضا هدایت پناه؛
8. بررسی نکات اساسی وفود در سیرة نبوی / منصور داداش‌نژاد؛
9. پژوهشهای سیره در مطالعات اسلامی با تکیه بر مکتب بیت‏المقدس / محمد کاظم رحمتی.

19. دولت رسول خدا(ص)
مؤلف :صالح احمد العلی؛
مترجم : هادی انصاری؛
تعداد صفحه : 428؛
سال نشر: 1381؛
ناشر : پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
تأسیس حکومت و تشکیل دولت از جانب رسول خدا(ص)، از اساسی‌ترین برنامه‌های آن حضرت، به‌ویژه پس از هجرت به یثرب بود. اهمیت این موضوع، اندیشمندان، مورخان و نویسندگان را بر آن داشت تا چگونگی تشکیل دولت رسول‌خدا(ص) را مورد توجه قرار داده، از زوایای مختلف به بررسی آن بپردازند. این کتاب، تحقیقی است که چگونگی شکل‌گیری دولت رسول‌خدا(ص) را مورد بررسی قرار داده است. یثرب و نظام زندگی در آن، عشایر عرب در مدینه، ارتباط یثربیان با رسول خدا(ص)، هجرت به یثرب و استقرار در آن، تشکیل حکومت در مدینه، جهاد و به کاربردن سلاح، برخی غزوات پیامبر(ص)، صلح حدیبیه، گسترش اسلام در میانه حجاز، گسترش اسلام در شبه جزیره عربستان، تحول نظام اداری در این شبه جزیره، پیام اسلام و مباحثی درباره رسالت اسلام، دین و امت، اخلاق و روابط اجتماعی و خلق و خوی رسول خدا(ص)، موضوعات دیگری هستند که در این کتاب به آنها پرداخته شده است.

20. دولت موحدون در غرب جهان اسلام (تشکیلات و سازمانها)
مؤلف : عزالدین عمرو موسی؛
مترجم : صادق خورشا؛
تعداد صفحه : 304؛
سال نشر: 1381؛
ناشر : پژوهشکده حوزه